०५ बैशाख २०८१, बुधबार
17-04-2024 , Wed
×

सडक विस्तारले उठिवासको जोखिममा डोम समुदाय

Logo
प्रकाशित बुधबार, भाद्र २५, २०७६

सुरेन्द्र कुमार कामती, सिरहा।चहलपहल भइरहने बरियारपट्टी चोक हुलाकी सडक विस्तारको क्रममा छ । सडक विस्तारले उठिवासको जोखिममा छन्, जिल्लास्थित बरियारपट्टी–३ का डोम (मल्लिक) समुदाय । सात घरपरिवारका ४० जना जातीय विभेद र छुवाछुतसँगै आवश्यक आधारभूत आवश्यकतादेखि कोसौँ टाढा छन् ।

शुद्ध खानेपानी र शौचालय अभावजस्ता समस्यासँग जुझ्दै आएका छन् उनीहरू । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारले खानेपानी, सडकको नाममा करोडौँ खर्चिएका छन् । तर, यो समुदायका आधारभूत आवश्यकता पूर्ति गर्न ध्यान नदिएको उनीहरूको गुनासो छ ।

•उठिवासको खतरा
हुलाकी सडक निर्माण भइरहेको छ । सडकछेउमा उनीहरूको बस्ती छ । सडकको वारिपारि १५–१५ मिटर सडक विस्तार गर्दा कसैको पनि घर बच्दैन । दुई वर्षअघि पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले बरियारपट्टी चोकमा हुलाकी सडकको शिलान्यास गरेका थिए । उनीहरूका लागि सरकारी आवासको पहल अझै हुन सकेको छैन ।

• एउटा मात्रै हातेकल
डोम समुदायका लागि सडकछेउमा रहेको एउटा हातेकल खानेपानीको सहारा बनेको छ । नुहाउने, लुगा धुने, खाना पकाउन र पानी खानसमेत त्यही एउटा हातेकलको भर पर्नुपरेको भोगी मल्लिकले बताए । ‘स–साना बालबालिका पानी लिन जान्छन्,’ भोगी भन्छन्, ‘कतिखेर गाडीमा ठोक्किने हो ठेगान छैन ।’
हातेकल बिग्रियो भने मर्मत नहुन्जेल उनीहरूले अर्को धाराबाट पानी ल्याउन पाउँदैनन् । चन्द्रिका मल्लिक भन्छिन्, ‘अरूको धारामा गए पानी छोइस् भनेर गाली गर्छन् ।’

• शौचालय छैन
सात परिवारको बसोवास छ । तर, घरमा शौचालय छैन । सिरहा जिल्ला खुला दिसामुक्त घोषणा भएको दुई वर्ष भइसकेको छ । तैपनि, डोम समुदायले शौचालय प्रयोग गर्न सकेका छैनन् । चन्द्रिका भन्छिन्, ‘आफ्नो जग्गा छैन, सडकछेउ ऐलानीमा बस्दै आएका छौँ, कहाँ शौचालय बनाउनु ?’

• सुंगुरपालन गर्न छाडे

परम्परागत रूपमा सुंगुर पाल्दै आएका भए पनि अहिले उनीहरूले त्यो पेसा छाड्न थालेका छन् । आफ्नो जग्गा नहुनु तथा अरूको घरखेतमा सुंगुर पुगेपछि गाउँलेले कुटपिट र गाली–गलौज गर्न थालेपछि पाल्न छाडिएको राजकुमार मल्लिकले बताए । ‘पुँजी पनि छैन । जग्गा पनि छैन,’ उनले प्रतिप्रश्न गरे, ‘कसरी सुंगुरपालन गर्न सक्छौँ र ?’

• विद्यालय जाँदैनन् बालबालिका

डोम समुदायमा विद्यालय जाने उमेरका २० बालबालिका छन् । तीमध्ये १२ जनाको करिब एक किमि टाढा रहेको जनता माविमा कक्षा १ देखि ५ सम्म नाम लेखाइएको छ । नाम लेखिए पनि उनीहरू विद्यालय गएर नियमित पठनपाठनमा सहभागी हुँदैनन् । विद्यालयमा नियमित रूपमा नआउँदा पनि प्रध्यानाध्यापकदेखि लिएर जनप्रतिनिधिलाई यसप्रति चासो नभएको स्थानीय बताउँछन् । प्रध्यानाध्यापक वीरबल यादवले भने डोम समुदायका केही बालबालिका नियमित रूपमा विद्यालय आइरहेको बताए । उनले भने, ‘चाडपर्व आयो भने उनीहरू अनियमित हुन्छन् । हाम्रो कोसिस नियमित गराउनेमा छ ।’

• बाँसका सामग्री आम्दानीको स्रोत

सुंगुरपालनमा सहयोग नपाएका उनीहरूको आम्दानीको स्रोत बाँसले बुनेका विभिन्न सामग्री भएका छन् । बाँस किनेर त्यसबाट ढकिया, कोनिया, डगरी, डाला, भखारीजस्ता सामग्री बनाएर बेच्दै आएका छन् । त्यसैबाट हुने आम्दानीले आफूहरूले आवश्यकता पूर्ति गर्दै आएको राजकुमारले बताए । ‘जसोतसो परिवार चलाउँदै आएका छौँ,’ उनले भने ।

समस्या समाधान गर्छौँ : गाउँपालिका अध्यक्ष महतो
बरियारपट्टी गाउँपालिकाका अध्यक्ष सन्तोष महतोले डोम परिवारले भोग्दै आएको समस्या समाधान गर्ने बताए । चालू आवमा खानेपानीको व्यवस्था गर्ने भए पनि शौचालय बनाउन भने समस्या भएको उनले बताए । ‘डोम समुदायको आफ्नै जग्गा छैन, हुलाकी सडक विस्तार हुँदा घर नै भत्काइन्छ,’ अध्यक्ष महतोले भने ।

• अझै जातीय विभेद र छुवाछुत

बरियारपट्टी–३ मा मल्लिक टोल पर्छ । बरियारपट्टी चोकमा बजार पनि लाग्छ । तर, मल्लिक समुदायलाई जातीय विभेद र छुवाछुतको सामना गर्नुपर्छ । ५५ वर्षीया कैला मल्लिकले चोकका पसलमा चिया पनि सिसाको ग्लासमा खान नदिने गरेको बताइन् । उनले भनिन्, ‘आफैँले घरबाट ग्लास बोकेर जानुपर्छ ।’ होटेलमै बसेर चिया, नास्ता खान दिइँदैन ।’ साभार: नयाँपत्रीका

कमेन्ट गर्नुहोस्
सम्बन्धित

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री सरोजकुमार यादवले विश्वासको मत लिन डाकिएको मधेश प्रदेशसभा बैठकमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्षी दलका सांसदहरुबीच चर्काचर्की भएको छ । सभामुख रामचन्द्र मण्डलले प्रदेशसभा बैठक सुरु गरेलगत्तै जनमत पार्टीका सांसदहरुले उठेर विरोध जनाए । सो क्रममा एमालेका सांसद दीपेन्द्र ठाकुर र जनमतका सांसद चन्दन सिंहबीच चर्काचर्की भएको हो । जनमतका सांसद सिंहले माघ ८ […]

काठमाडौं। अल नासेर ओभरसिजले दुईदेखि तीन लाख रुपैयाँसम्म लिएर कतारको इमदाद अलक्युबिदा कम्पनीमा पठाएका ५५ नेपाली कामदार भोकभोकै अलपत्र परेका छन् । जसमा महिलासमेत छन् । कम्पनीले तलब नदिनुका साथै खाने व्यवस्थासमेत नगर्दा उनीहरूको बिजोग भएको हो । उनीहरूलाई कम्पनीले ३ देखि ५ महिनासम्मको तलब दिएको छैन । दोहास्थित नेपाली दूतावासले खानाको व्यवस्था गर्न अल नासेर ओभरसिज र इमदाद […]

महोत्तरी। मधेस प्रदेशको प्राचीन मिथिला क्षेत्रमा आज श्रद्धापूर्वक वासन्ती छठ मनाइँदै छ । चैत शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म चार दिन विभिन्न विधिसाथ मनाइने पर्वको आज तेस्रो दिन व्रतालुले निराहार व्रत सुरु गरेका छन् । यसअघि गत शुक्रबार चैत शुक्ल चौथी (चतुर्थी)का दिन ‘नहाय–खाय’ (पवित्र स्नान गरेर शुद्ध खाने) विधिबाट पर्व प्रारम्भ गरेका व्रतालुले हिजो शनिबार पञ्चमी […]